Vẽ lén chân dung doanh nhân Phùng Quốc Mẫn

Doanh nhân Phùng Quốc Mẫn

Ngày 24/10 này, Hội Khoa học Lịch sử Việt Nam, Hội Khoa học Lịch sử TP.HCM phối hợp với Hội đồng Họ Phùng Việt Nam tổ chức hội thảo khoa học “Họ Phùng khu vực phía Nam trong tiến trình lịch sử”, với chủ đề “Gắn kết cội nguồn – Hướng tới tương lai”.

Người đứng ra chịu trách nhiệm tổ chức hội thảo này là doanh nhân Phùng Quốc Mẫn – Phó chủ tịch Hội đồng Họ Phùng Việt Nam, phụ trách khu vực phía Nam.

Một người trọng tình 

Bây giờ, anh Phùng Quốc Mẫn thường được biết và nhắc tới nhiều với vị trí Chủ tịch Hội Mỹ nghệ và Chế biến gỗ TP.HCM (HAWA). Nhưng tôi vẫn nhớ hình ảnh của anh nhiều năm về trước, khi anh tự tay lo in tập thơ Đường luật cho ông cụ thân sinh, nhân kỷ niệm 20 năm ngày mất của cụ, cũng là dịp tròn 100 năm ngày sinh.

Vốn là một lương y, theo học nghề thuốc Bắc từ bé, ngoài công việc bốc thuốc chữa bệnh, ông cụ còn có niềm đam mê xướng họa và sáng tác thơ Đường luật. Phùng Quốc Mẫn, sau này tốt nghiệp cử nhân Toán – Đại học Sư phạm TP.HCM (năm 1979), không đi theo con đường văn chương chữ nghĩa, nhưng anh là người biết quý chữ, trọng tình.

In tập thơ cho cha, nghĩa cử đẹp đẽ ấy, dù rất nhỏ đối với một doanh nhân, nhưng không hiểu sao lại gieo trong tôi một ấn tượng thật đẹp, nhớ hoài.

Mặc dù vậy, Phùng Quốc Mẫn rất ít khi nói về mình, cũng như gia đình mình. Anh khiêm tốn và kín tiếng giữa đám đông.

Tôi tình cờ biết thêm về anh một chút, qua người bạn đồng môn của anh là Lý Thành Phương, một người quê Châu Đốc, hiện định cư tại Mỹ. Lý Thành Phương là một doanh nhân, một tác giả sách (non fiction) người sáng lập chương trình thiện nguyện “Đáp đền tiếp nối” (Pay It Forward), suốt nhiều năm qua đi trao tặng tủ sách cho các trường tiểu học trên toàn quốc.

Từ khi hay tin về chương trình này, anh Phùng Quốc Mẫn, thông qua tôi, đã tặng ngay một tủ sách trị giá 30 triệu đồng. Nhưng phải đợi đến tháng 5/2026, đoàn thiện nguyện mới kết nối được nhiều điểm ở Quảng Ngãi để triển khai tặng tủ sách đồng loạt. Theo đó, tủ sách mà anh Mẫn trao tặng đã đến tay các cháu Trường Tiểu học Sơn Hạ số II (xã Sơn Hạ, Quảng Ngãi).

Có lẽ anh Mẫn đã quên câu chuyện này rồi, nhưng người nhận là tôi thì vẫn nhớ.

Cũng như tôi nhớ, vào một buổi chiều tháng 9 vừa qua, Hội đồng hương Quảng Ngãi tại TP.HCM tiếp đón đoàn công tác của Ủy ban MTTQ Việt Nam tỉnh Quảng Ngãi đến vận động xây dựng Quỹ “Vì người nghèo”. Anh Mẫn cũng đến dự, mặc dù vô cùng bận rộn. Tại buổi làm việc này, anh Mẫn, với tư cách cá nhân, đã “mở hàng” ủng hộ Quỹ 50 triệu đồng.

Nhưng vẫn cảm thấy áy náy, chưa làm được gì nhiều, những ngày sau, tự thân anh kết nối với Quỹ Doanh nhân vì cộng đồng, xin thêm cho tỉnh 50 triệu đồng nữa. Anh còn dặn tôi soạn các công văn, nội dung như thế nào, sẽ gửi tới những ai… cụ thể, chi tiết từng chút một. Nói thật, tôi chưa thấy một “ông anh lớn” nào, mặc dù vô cùng bận bịu, lại tình cảm và chu đáo như vậy.

“Anh không xin gì cho mình hết, nhưng làm được gì cho bà con Quảng Ngãi thì anh cố gắng làm thôi em à”, anh Mẫn nói một cách hết sức nhẹ nhàng mà cũng rất chân thành.

Chụp ảnh lưu niệm với bà Y Thị Bích Thọ – UVBTV Tỉnh ủy, Phó Chủ tịch Thường trực Ủy ban MTTQ Việt Nam tỉnh Quảng Ngãi

Một chân dung chuyển động 

Tôi là lớp đàn em, cũng không phải doanh nhân, nhưng cuộc nào bên họ Phùng hay HAWA tổ chức, anh cũng trân trọng gửi thư mời.

Những lúc ngồi cạnh anh, cùng những người anh lớn – những người con của Quảng Ngãi như Lê Quốc Ân, Phạm Văn Thuấn, Nguyễn Tấn Đức, Nguyễn Ngọc Toàn, Đỗ Xuân Quang… tôi biết, ngoài câu chuyện làm ăn, các anh lúc nào cũng đau đáu về quê nhà.

Khi chúng tôi tổ chức tọa đàm doanh nhân Quảng Ngãi “Trở về để cùng vươn xa” (năm 2025) hay thực hiện Giai phẩm Xuân Người Quảng Ngãi – Ất Tỵ 2025, các anh đều ủng hộ nhiệt tình.

Phùng Quốc Mẫn từng làm lãnh đạo doanh nghiệp nhà nước. Nhưng rồi anh từ bỏ để xây dựng doanh nghiệp tư nhân, theo triết lý và cá tính của mình.

Tôi chưa có dịp trò chuyện với anh vì sao có sự chọn lựa này. Nhưng tôi biết nhiều người Quảng Ngãi kinh doanh ngành gỗ và khá thành công. Công ty TNHH Bảo Hưng hay Công ty TNHH Ván Sàn A&M của gia đình anh cũng là những công ty hoạt động khá thành công, có uy tín trên thương trường.

Nhưng con đường đi của Phùng Quốc Mẫn không chỉ có một đích đến là làm giàu.

Anh từng tâm sự với tôi rằng, ở tuổi này, anh không tham giàu cũng không ham danh. Cái anh cần nhất là một cuộc sống thanh thản, bình yên. Niềm vui tự tại mới là điều quý báu nhất.

Anh Phùng Quốc Mẫn cùng tác giả (đứng) và bạn bè (doanh nhân Phạm Văn Thuấn: trái; nhà báo Nguyễn Ngọc Toàn: phải) trong Đại hội Hawa năm 2024.

Nhưng rồi công việc và những nhân duyên cứ đẩy anh tới những vị trí, trong vai trò dẫn dắt, như Chủ tịch HAWA, Phó chủ tịch Hiệp hội Gỗ và Lâm sản Việt Nam (VIFOREST), Phó chủ tịch Hội đồng Họ Phùng Việt Nam – phụ trách khu vực phía Nam. Trong các nhóm cựu học sinh Trường THPT Trần Quốc Tuấn (Quảng Ngãi) hay cựu sinh viên Khoa Toán, Đại học Sư phạm TP.HCM, Phùng Quốc Mẫn cũng luôn được nhắc đến với vai trò “chủ xị”.

Mọi người trông cậy vào Phùng Quốc Mẫn, không phải chỉ vì anh là người thành đạt, mà còn bởi tính tình ôn hòa và cách làm việc hiệu quả. Anh cũng thể hiện phong cách nghệ sĩ, duyên dáng và hài hước những lúc cần thiết.

Thế là, từ một cử nhân Toán, làm việc trong ngành thủy sản, rồi chuyển qua ngành gỗ, Phùng Quốc Mẫn hiện giờ là một con người đa nhiệm.

Nhân Ngày Doanh nhân Việt Nam vừa qua (13/10), báo Thanh Niên có viết một bài khá hay về Phùng Quốc Mẫn. Nhưng đó là chân dung được khắc họa trên khía cạnh một Chủ tịch HAWA: tự cường trên chuỗi cung ứng nhưng vẫn đầy trăn trở.

Và qua câu chuyện ngành nghề, vẫn là nỗi lòng với quê hương. Sau những dự án trồng rừng ở Cà Mau, Đồng bằng sông Cửu Long, anh Mẫn muốn làm gì đó cho quê nhà Quảng Ngãi.

Chân dung thực sự của anh, hiện vẫn còn là những mảnh ghép, không phải vì sự rời rạc, mà bởi đó là một chân dung không ngừng chuyển động. Những công việc còn đầy ắp, những dự án còn phải lao tâm khổ tứ nhiều, kể cả những ân tình vẫn còn trĩu nặng…

Anh Phùng Quốc Mẫn tham dự Hội nghị công nghệ ngành gỗ và Kết nối giao thương DN VN-Mỹ ngày 7.10.2026 tại TP.HCM

“Anh dự tính năm 75 tuổi sẽ xuất bản một cuốn sách Chuyện đời tôi. Không đao to búa lớn gì, chỉ là những câu chuyện kể cuộc đời mình, cùng những chiêm nghiệm về thế thái nhân tình, về cách sống, học tập và lao động. Cách mà mình đi qua cuộc đời này”… anh Mẫn tâm sự.

Thế là, tôi ngồi viết bài này, như là “vẽ lén chân dung” doanh nhân Phùng Quốc Mẫn.

Anh hoàn toàn không đặt hàng hay cậy nhờ tôi. Và, tôi cũng vậy.

Tôi viết, như là một cách chia sẻ cùng anh, với những công việc mà có thể gọi là trọng trách anh đang gánh vác. Viết để bày tỏ sự trân trọng về một bậc đàn anh, một người đồng hương Quảng Ngãi nặng tình quê hương.

Vậy thôi.

Trần Nhã Thuỵ