Từ dòng sông Trà đến muôn phương Từ dòng sông Trà đến muôn phương
Lời thưa,
Thưa Quý bạn đọc & bạn viết,
Quảng Ngãi là một vùng đất có lịch sử lâu đời với nhiều lớp trầm tích văn hóa.
Từ vùng Cổ Lũy xưa, trải qua những biến thiên của lịch sử, đến năm 1471, dưới triều vua Lê Thánh Tông, vùng đất này được đặt thành phủ Tư Nghĩa. Năm 1602, phủ Tư Nghĩa được đổi thành phủ Quảng Nghĩa – cái mốc mà nhiều tư liệu xác định là thời điểm danh xưng Quảng Nghĩa, Quảng Ngãi bắt đầu xuất hiện. Đến năm 1832, dưới triều Minh Mạng, tỉnh Quảng Nghĩa được chính thức thành lập.
Quảng Nghĩa diễn theo nghĩa chữ là một vùng đất “rộng lớn” và giàu “nghĩa khí”. “Việc nhân nghĩa cốt ở yên dân”, có lẽ cũng nằm trong hàm nghĩa ấy.
Qua thời gian, Quảng Nghĩa trở thành Quảng Ngãi – một tên đất không chỉ nằm trên bản đồ mà còn trở thành một phần căn cước của nhiều thế hệ con người sinh ra và lớn lên từ vùng đất ấy.
Lịch sử lại tiếp tục mở rộng địa giới của cái tên Quảng Ngãi. Từ ngày 1/7/2025, Quảng Ngãi và Kon Tum hợp nhất thành tỉnh Quảng Ngãi mới. Từ đây, không gian Quảng Ngãi trải dài từ biển Đông, Lý Sơn, những đồng bằng ven sông Trà Khúc, lên các vùng núi phía Tây và đến với đại ngàn Tây Nguyên.
Sự hợp nhất ấy không làm mất đi những căn cước văn hóa đã được hình thành qua nhiều thế hệ. Trái lại, nó mở ra một không gian rộng lớn hơn, nơi những lớp văn hóa Sa Huỳnh, Chăm, Việt của miền duyên hải gặp gỡ với những sắc màu văn hóa lâu đời của vùng đất Kon Tum và Tây Nguyên.
Quảng Ngãi hôm nay vì vậy vừa mang theo ký ức của một vùng đất hơn bốn thế kỷ mang tên Quảng Ngãi, vừa bước vào một hành trình mới – đa dạng hơn về địa lý, cộng đồng cư dân và văn hóa.
Nhưng dù địa giới có đổi thay, nói về một vùng đất, cuối cùng vẫn là nói về con người.
Qua nhiều thế hệ, người Quảng Ngãi đã đi ra khỏi quê nhà, lập nghiệp ở nhiều vùng đất khác nhau. Trong hành trình ấy, phương Nam và đặc biệt là Sài Gòn – TP.HCM trở thành nơi hội tụ của một cộng đồng người Quảng Ngãi đông đảo. Họ đến đây để học tập, làm ăn, xây dựng sự nghiệp và tạo dựng cuộc sống mới, nhưng trong sâu thẳm vẫn giữ một sợi dây gắn bó với quê nhà.
Đó có thể là một giọng nói quê, một món ăn quen, một dòng sông trong ký ức, một ngôi làng cũ, một mùa mưa lũ hay chỉ đơn giản là cảm giác gần gũi khi gặp một người đồng hương “nói rặt giọng quê” giữa nơi đất khách.
Người Quảng Ngãi từ lâu được biết đến với sự cần cù, chịu khó và ý chí lập nghiệp. Nhưng bên cạnh câu chuyện mưu sinh và làm ăn, đây cũng là vùng đất có truyền thống hiếu học, trọng chữ nghĩa, trọng người tài và người hiền. Từ những danh nhân trong lịch sử đến các thế hệ trí thức, nhà giáo, văn nghệ sĩ, nhà khoa học, doanh nhân hôm nay, mỗi người bằng một cách riêng đều góp phần làm nên diện mạo của quê hương.
Bởi vậy, hình ảnh người Quảng Ngãi không thể được nhìn trong một khuôn mẫu duy nhất.
Đó là một cộng đồng được hình thành từ nhiều tầng lịch sử, nhiều lớp văn hóa, nhiều hành trình sống và nhiều cách đóng góp khác nhau. Có câu chuyện của những người nghiên cứu, sáng tạo và làm nghệ thuật. Có hành trình của những doanh nhân gây dựng sự nghiệp từ hai bàn tay trắng. Có những người lặng lẽ đóng góp cho quê nhà bằng giáo dục, y tế, khoa học, văn hóa. Và cũng có rất nhiều những tấm lòng luôn sẵn sàng sẻ chia với đồng bào, với quê hương trong những lúc khó khăn.
Từ lịch sử đến văn hóa, từ danh nhân đến doanh nhân, từ chuyện học hành đến chuyện làm ăn, từ ký ức quê nhà đến những nhịp cầu thiện nguyện – tất cả tạo nên một bức tranh nhiều chiều về người Quảng Ngãi hôm qua và hôm nay.
Đó cũng là lý do NGƯỜI QUẢNG NGÃI ra đời.
Chúng tôi không mong đây chỉ là một trang tin về Quảng Ngãi. Điều chúng tôi muốn làm là kể lại những câu chuyện về đất và người Quảng Ngãi một cách có chọn lọc, có chiều sâu và có cảm xúc.
Đó có thể là một câu chuyện lịch sử còn ít người biết, một nét văn hóa đang dần mai một, một chân dung đáng nhớ, một hành trình lập nghiệp đáng trân trọng, một tác phẩm văn chương, một ký ức quê nhà hay một nghĩa cử giản dị nhưng ấm áp tình đồng hương.
NGƯỜI QUẢNG NGÃI mong trở thành một nơi gặp gỡ giữa những người đang sống ở quê nhà và những người đã đi xa; giữa các thế hệ; giữa quá khứ và hiện tại; giữa những người thành đạt và những người vẫn đang trên hành trình lập nghiệp.
Và rộng hơn một chút, đây cũng là nơi dành cho những người tuy không sinh ra ở Quảng Ngãi nhưng đã từng sống, làm việc, nghiên cứu, sáng tác, đồng hành hoặc đơn giản là dành cho vùng đất này một tình cảm đặc biệt.
Chúng tôi không đặt mục tiêu chạy theo số lượng bài viết hay những thông tin chóng qua. Điều chúng tôi mong muốn là mỗi bài viết được đăng tải đều có một lý do để tồn tại lâu hơn một ngày, có điều gì đó đáng đọc, đáng nhớ hoặc đáng lưu giữ.
Bởi một quê hương không chỉ được tạo nên bằng địa giới hành chính.
Quê hương còn được tạo nên từ ký ức, từ con người, từ những câu chuyện được truyền lại và từ cách những người đi xa vẫn tìm đường trở về với nơi mình đã ra đi.
Từ dòng sông Trà, bao thế hệ người Quảng Ngãi đã đi về muôn phương.
Và từ muôn phương, vẫn có những dòng chảy âm thầm thao thiết hướng về quê nhà.
