Từ dòng sông Trà đến muôn phương Từ dòng sông Trà đến muôn phương
Một ngày đẹp trời, cô bạn đồng nghiệp người Huế vào công tác tại Kon Tum bỗng dưng bảo: hay là ta làm cái tiệc nho nhỏ kỉ niệm ba mươi năm ngày mình đặt chân lên vùng đất Kon Tum đi “ấy” nhỉ! Mình bỗng giật mình: ba mươi năm rồi ư? Mình đã thực sự già rồi sao? Kí ức về mảnh đất này như một cuốn phim quay chậm mở ra những chặng đường ba mươi năm rồi mà ngỡ như mới hôm qua.
Đó là những ngày vào năm 1991, những cuộc gặp gỡ thật tình cờ của những con người có duyên với vùng đất Kon Tum này. Từ vùng Bình Định xa xôi (ngày đó để lên đến được nơi tôi đang sống phải mất đúng một ngày đường trên những chiếc xe đò bầm dập) chả hiểu thế nào tôi và hai người bạn cùng khóa của trường Đại học Sư phạm Qui Nhơn lại gặp nhau ngay tại bến xe Kon Tum. Thôi thì vui khỏi phải nói! Vậy là có chút yên tâm trên “hành trình” của mình rồi. Dù sao cũng đã có người đồng hành, dù mỗi đứa cách nhau vài chục ki lô mét nhưng thế cũng cảm thấy ấm áp rồi. Dù gì khi buồn cũng có người chia sẻ, đỡ cảm thấy cô đơn trên một vùng đất hoàn toàn xa lạ này.
Về sau, trong quá trình công tác, không phải chỉ có ba mà có cả một nhóm đồng nghiệp bao gồm đủ các môn, nhưng cùng về năm đó bỗng trở nên gần gũi, thân quen dù mỗi người đến từ một nơi. Từ khắp mọi nẻo về đây với đủ giọng nói của Quảng Bình, Quảng Trị, Huế, Quảng Ngãi, Bình Định, Gia Lai, Phú Yên, Đăk Lăk… Một nhóm đồng nghiệp thuộc thế hệ đầu của 7X lập nghiệp trên mảnh đất Kon Tum cứ gặp nhau là tay bắt, mặt mừng như đã thân quen tự thuở nào.
Dọc theo hành trình ba mươi năm trên mảnh đất Kon Tum, tôi đã đến hầu hết những miền đất xa xôi nhất của vùng đất này và được sống, làm việc với rất nhiều người. Đó là những thế hệ học sinh, những đồng nghiệp, những phụ huynh… Những thế hệ học sinh đầu tiên giờ đã là cán bộ hầu hết ở các xã. Rồi số người trở thành đồng nghiệp… Số học hành và làm ăn xa nhưng vẫn thường xuyên đi về. Có nhiều học sinh giờ trở thành phụ huynh cũng của chính lớp mình chủ nhiệm. Mình cảm thấy đó như một cái duyên. Và mình rất trân trọng điều đó. Không có duyên, chắc gì mình được gặp nhau một lần trong cuộc đời chứ nói chi là hai lần được gặp gỡ, được gắn bó nhau!
Lại nói về Kon Tum, mỗi người đều có một lí do để đến với mảnh đất này, không ai giống ai. Tuy nhiên họ có cùng một điểm chung là muốn tìm một nơi để lập nghiệp. Đất cũng có hồn, ắt sẽ mở lòng đón nhận những người thực sự muốn đến. Điều này không phải do mình nghĩ ra mà là do một cô bạn từ Vũng Tàu đến đây lập nghiệp đã từng rủ rỉ:
– Chị biết không, nếu như người nào đó đến đây xin việc mà lòng cứ bồn chồn muốn nhìn ngó nơi khác, miệng cứ nói không thích ở đây thì chắc chắn là không bao giờ xin được việc. Điều này là em chắc chắn!
Tôi chợt giật mình, liệu có phải như thế không nhỉ? Có những điều rất đơn giản nhưng phải rất lâu, rất lâu con người mới nghiệm ra được. Đó là sự thấu hiểu giữa đất và người. Một tình yêu không nói nên lời nhưng ai cũng tự cảm nhận được đối với mảnh đất này. Dẫu biết rằng cuộc sống bắt đầu ở một nơi mới, dẫu ở đâu cũng đều không dễ dàng. Những ai đã đến với mảnh đất này như thế hệ chúng tôi, giờ đã tự coi mình là người Kon Tum rồi. Đất đã hóa tâm hồn là vì thế!
Một lần vào mùa dịch Covid, tôi được phân công vào các làng sâu dưới chân núi Ngọc Linh để giao bài cho các em. Vào với vùng sâu nhưng tôi lại thấy tâm hồn mình như rộng mở hơn. Đây mới thực sự là đại ngàn. Dưới bóng cây đại ngàn là những ngôi làng thường là tựa lưng vào núi. Ban ngày ít thấy bóng người lớn ở nhà, chỉ con nít và người già, còn lại hầu hết vào rừng. Đó mới là không gian sống thực sự của thanh niên trai tráng trong làng. Đó là vùng đất nổi tiếng với sâm Ngọc Linh quý giá vào bậc nhất trên thế giới. Đó là những khu rừng già với những tổ ong được giấu bí mật trong các hốc cây to, cứ đến mùa lại đi lấy mật.
Càng đi vào sâu hơn ở chốn đại ngàn này tôi càng như được mở mang thêm nhiều hiểu biết về cuộc sống và con người nơi đây. Những cậu học trò học thì chậm mà đi rừng nhanh như sóc. Lớn lên trong cái gió, cái lạnh của núi rừng, những cô cậu học trò thật mạnh mẽ. Đi rừng với các em mình thấy yên tâm hẳn, không phải lo lắng nhiều như khi dạy các em học. Trong một lần đi lấy mật ong rừng, nhìn những cánh rừng già với nhiều cây to đến hai vòng tay người ôm mới xuể, tôi hỏi: Có khi nào mình chặt cây này về làm nhà không? Em bảo có nhưng rất ít, muốn chặt cây phải xin phép địa phương và trước khi chặt cũng phải xin phép thần linh. Trên đường về có ghé vào một cái thác, nhìn những hòn đá nhiều hình thù rất đẹp mắt. Người bạn đi cùng có khiếu thẩm mĩ muốn nhặt về để khắc chữ. Mình cũng muốn nhặt một hòn về làm kỉ niệm. Chợt nhớ, trước khi nhặt mình thì thầm một câu vừa đủ nghe: Xin thần sông, thần núi cho con một viên đá về làm kỷ niệm.
Và ba mươi năm sau, những ngày cuối năm này, cái lạnh đến se sắt cả người, càng làm tôi nhớ đến những ngày đầu đặt chân đến đây. Những con dốc dài mà có lần tôi với cô bạn đạp xe bải hoải cả người mới vượt qua được. Những rừng cao su thẳng tắp, thật lạ lẫm với cô gái miền xuôi. Và ấn tượng nhất lúc đó là hoa dã quỳ. Cứ hễ kết thúc mùa mưa là cái loài hoa dại này lại bùng lên một màu sắc vàng rực, tràn đầy nhựa sống. Bất chấp là đứng ở đâu: ở mép đường, ở hàng rào, ở chân đèo, ở chỗ đất hoang… cứ chỗ nào có đất là có loài cây này. Nó cứ thế, mạnh mẽ, tranh giành sự sống với các loài cỏ dại khác trên vùng đất Tây Nguyên này. Những năm gần đây, những người lính biên phòng trên đồn ở ngã ba biên giới Việt – Lào – Campuchia đã tạo hẳn một con đường hoa dã quỳ trên lối đi lên cột mốc ba biên càng làm say lòng người. Thế là du khách cứ vào độ tháng 11 dương lịch lại tìm đến đây, vừa được trải nghiệm cột mốc biên giới ba nước lại vừa được ngắm hoa lại vừa được những người lính biên phòng nhiệt tình chụp cho những bức ảnh “chill” vô cùng.
Hết mùa hoa dã quỳ lại đón chào một mùa hoa khác là hoa mai anh đào. Loài hoa này chỉ nở rộ vào dịp cuối năm nhưng cũng tùy thuộc vào thời tiết. Nếu lạnh quá thì hoa sẽ nở muộn hơn. Tập trung nhiều tại vùng Măng Đen – được mệnh danh là Đà Lạt 2. Hoa được trồng dọc trên con đường vào thị trấn cũ, ở quảng trường và ở bên hồ, khu di tích… Hoa nở nhiều, tập trung, nhìn từ xa một màu hồng mờ ảo lẫn trong sương. Đến gần thì những cánh hoa màu hồng có điểm chút trắng dưới làn mưa bụi có một sức hút mãnh liệt vô cùng. Mùa hoa mai anh đào khiến Kon Tum bỗng trở thành điểm hẹn với khách du lịch gần xa, đã đến một lần lại muốn đến thêm lần nữa.
Vẫn chưa hết nếu chưa nhắc đến một mùa hoa nữa trên đất Tây Nguyên. Đó là hoa bằng lăng tím. Hoa này sẽ nở rộ trên các cung đường vào tầm tháng ba, tháng tư dương lịch. Đó là thời điểm Tây Nguyên có những cơn mưa đầu mùa. Cái lạnh đã chấm dứt hẳn, cái nóng cũng không đến nỗi ghê gớm lắm. Sống trên mảnh đất Tây Nguyên mấy chục năm, mình cảm nhận có lẽ đây là thời điểm thời tiết dễ chịu nhất trong năm. Phía dưới những hàng cây bằng lăng hoa nở rộ từng chùm màu tím tím còn có hoa cỏ đậu bung nở những cánh vàng li ti dưới mặt đất trên con đường là cửa ngõ dẫn vào thành phố Kon Tum cũ.
Đứng trên cầu Đăk Bla mùa này vào sáng sớm, ngắm nhìn dòng sông hiền hòa, hai bên bờ bãi biền xanh mướt, trên đường lại nở đầy hoa cỏ đậu xen lẫn lá xanh nhìn không chán mắt. Có những chiều đi ngang con đường này chợt thấy yêu quá mảnh đất này!
Kon Tum – lãng đãng những mùa hoa, đất và người đã hòa vào nhau làm một tạo nên một vùng đất gây nhiều nhớ nhung cho những ai đã từng đặt chân đến nơi này.
